ماموریت یک شرکت بیمه

شاید هیچ چیز ساده تر یا روشن تر از اینکه کار یک شرکت چیست به نظر نرسد. کارخانه تولید خودرو اتومبیل تولید میکند، شرکت حمل و نقل به جابجائی مسافر یا کالا می پردازد و شرکت بیمه نیز خطرها یا ریسک های ناشی از حوادث مختلف را می پذیرد. اما واقعیت اینست که پاسخ به این سوال که " شغل یا کار یک شركت (بخوانيد بيمه گر) چیست؟"  بسیار مشکل است و هیچگاه پاسخ دقیقی نمی توان به آن داد.

 درک اهمیت پاسخ به این سوال به ظاهر ساده، ریشه در دیدگاههای پیتر دراکر دارد. کسی که او را پدر" مدیریت نوین" می دانند. به اعتقاد دراکر طرح  این پرسش  که " فعالیت ما چیست؟ " بیان کننده علت وجودی سازمان است و به اعتقاد ما پاسخ  این سوال توسط بیمه گران بیان کننده فلسفه وجودی و نیازی است که این شرکت ها به منظور رفع آن تاسیس شده اند. اما آیا شرکت های بیمه کشور به این سوال پاسخ درستی داده اند؟ بیائید در این مورد با نگاه به اطلاعات رسمی منتشره توسط شرکت های بیمه، بررسی بيشتري انجام دهيم.

برای اینکه دریابیم آیا شرکت های بیمه فعال در کشور ( در حال حاضر 18 شرکت بیمه فعال در صنعت بیمه کشور مشغول فعالیت می باشند) چگونه به این سوال مهم پاسخ داده اند با مراجعه به مستندات و بولتن های رسمی این شرکت ها اطلاعات لازم را جمع آوری نمودیم. در یک نگاه کلی کلیه شرکت های بیمه بر اساس اساسنامه استاندارد و مصوب، موضوع فعالیت خود را شامل موارد زیر دانسته اند:

1-      انجام انواع معاملات (یا عملیات) مربوط به بیمه های بازرگانی

2-      قبول بیمه های اتکایی از داخل و خارج کشور

3-      واگذاری بیمه های اتکایی به داخل یا خارج از کشور 

اگر از ادبیات متفاوتی که این شرکت ها برای بیان موضوع فعالیت خود بکار گرفته اند و مباحث حقوقی مربوط  صرف نظر کنیم، به نظر می رسد شرکت های بیمه ماموریت خود را انجام بیمه های بازرگانی و اتکایی دانسته اند. آیا واقعا ماموریت یک شرکت بیمه همین است؟ به نظر می رسد که اینطور نیست و برخی شرکت های بیمه نیز به درستی این موضوع را درک کرده اند لذا در متونی جداگانه حرف های دیگری بیان داشته اند. نگاهی به مطالب منتشره شرکت های بیمه در این باره می اندازیم.

بیمه آسیا : بررسی این شرکت نشان داد که متاسفانه حتی یک بیانیه رسمی که در آن به ذکر شفاف و دقیق اهداف و فعالیت ها پرداخته شده باشد وجود ندارد و یا اگر هم وجود دارد به نحو مناسبی اطلاع رسانی نشده و در اختیار عموم قرار نگرفته است كه با نبود آن برابر است. اما با این وجود کنکاش در سایر اطلاعات، مستندات و صحبت های مدیران عالی این شرکت  به صورت غیر مستقیم شواهدی را بدست داد که به آنها اشاره می کنیم:  این شرکت در ذکر فعالیت خود اینچنین آورده است: "..... به منظور توسعه فعالیت های خود در سراسر کشور و تامین نیازهای بیمه ای مردم ......"  سردرگمی نسبت به آنچه که باید ماموریت شرکت خواند کاملا آشکار است چرا که در همین متن در جای دیگری آمده است: " این شرکت .... با درک رسالت خطیر و پر اهمیت خود در راستای برنامه های توسعه و دوران بازسازی، به تدریج دامنه فعالیت های خود را ..."  به کلمه رسالت که در واقع مترداف با واژه ماموریت است و عبارت " در راستای برنامه های توسعه و دوران بازسازی" دقت کنید. مشخص نیست که آیا این شرکت یک شرکت سهامی است که باید به سهامداران خود سود بدهد، معاملات بیمه بازرگانی و اتکایی انجام دهد، تامین نیازهای بیمه ای مردم را تعقیب کند و یا زیر مجموعه ای از دولت است که باید در راستای اهداف بلند مدت دولت طبق برنامه توسعه و بازسازی فعالیت نماید! اینکه چنین سردرگمی آشکاری چه پیامد هائی از نظر سازمانی دارد موضوع دیگری است که در جای خود به آن خواهیم پرداخت.

بیمه دانا: این شرکت نیز همانند بیمه آسیا هیچگونه مستندی روشن و شفاف که در آن ماموریت و اهداف شرکت ذکر شده باشد منتشر نکرده است اما به صورت غیر مستقیم در مستندات خود به ذکر مطالبی پرداخته که این موضوع را تا حدودی آشکار می کند. در یکی از این متون، اهداف شرکت رشد سهم بازار، توسعه شبکه فروش، افزایش کیفیت خدمات، افزایش تنوع خدمات و حفظ تعادل پرتفوی بیمه ای دانسته شده است اما هیچ اشاره ای به اینکه ماموریت شرکت چیست نشده است!

بیمه توسعه: این شرکت که از شرکت های خصوصی تازه تاسیس نیز می باشد نگاهی متفاوت و نسبتا حساس تر به این موضوع داشته که احتمالا از ماهیت خصوصی این شرکت (حاکمیت تفکر مدیریت خصوصی ) دارد اما از آنجا که اهمیت این موضوع به دلایل متعددی درک نشده است لذا به ذکر مطالبی کلی که به احتمال زیاد نسخه برداری و ترجمه ماموریت شرکت های بیمه خارجی است پرداخته است. در مستندات این شرکت می خوانیم: " مهمترین هدف از تاسیس بیمه توسعه، طراحی و ارائه خدمات بیمه ای به خصوص در درشته سرمایه گذاری تولیدی، صنعت ساختمانی و کشاورزی است. تا بتواند بخش وسیعی از آحاد جامعه را تحت پوشش انواع خدمات بیمه درآورد و رفاه اجتماعی و اقتصادی را برای کلیه طبقات جامعه به نوعی تقویت بخشد و میزان خطر فعالیت آنان را کاهش دهد. به عبارت دیگر هدف این است که فعالیت بیمه توسعه بر مبنای نیازهای مردم صورت گیرد و همراه با آن صنعت و فرهنگ بیمه نیز توسعه یابد"

آیا می توان از این متن ماموریت شرکت را دریافت؟  به واژه هائی متفاوت، متضاد و غیر دقیقي چون: "طراحی و ارائه خدمات بیمه، رفاه اجتماعی و اقتصادی کلیه طبقات جامعه، کاهش میزان خطر، نیازهای مردم ، توسعه صنعت و فرهنگ بیمه"  دقت کنید.

بیمه ایران: این شرکت بیمه در مقایسه با سایر شرکت ها نگاهی حرفه ای تر مفهوم ماموریت دارد به گونه ای که حتی سندی را تحت عنوان برنامه ها و سیاست های کلی تهیه و منتشر نموده است که در واقع نشانه ای از درک اهمیت این موضوع در نزد مدیران عالی این شرکت بیمه است. در این سند برای هر یک از مفاهیم چشم انداز، ماموریت، ارزش ها، هدف، سیاست و خط مشی ها سر فصلی جداگانه در نظر گرفته شده و در سر فصل  ماموریت آمده است : " بهبود مستمر ظرفیت و توان حرفه ای برای پاسخ گوئی موثر به نیازهای بیمه ای جامعه و مشتریان از طریق ایجاد مشارکتی پایا با کارکنان، نمایندگان، کارگزاران و بیمه گران اتکایی و همچنین تعامل سازنده  با نقش آفرینان صنعت بیمه". اگر در این متن به دقت بنگریم "تامین نیازهای بیمه ای جامعه" را می توان ماموریت اصلی شرکت بیمه ایران محسوب نمود. از آنجا كه ماموريت سازمان بايد بخشي از فرهنگ سازمان باشد و صرفا نوشته اي مكتوب جهت زيبائي يا دكور محل كار نيست و در صورت عدم پيگيري جهت تحقق بود يا نبود آن برابر است  اين سوال باقي است كه آيا آنچه به عنوان ماموريت بيمه ايران ذكر شده است در عمل تحت تعقيب قرار مي گيرد؟ براي پاسخ به اين سوال كافي است سري به شعب بيمه ايران بزنيد.

بیمه پارسیان: این شرکت نیز مستند روشنی که در آن ماموریت شرکت تشریح شده باشد منتشر نکرده است. اما در معرفی این شرکت آمده است: " هدف از تاسیس شرکت بیمه پارسیان ارائه خدمات نوین و الگوهای جدید اجرایی و مدیریتی بر اساس اصل مشتری مداری در بخش های مختلف بازار می باشد"  دقت در این عبارت ابهام و سردرگمی تهیه کنندگان آن را به خوبی نشان می دهد. تعریف اهداف به صورت غیر دقیق، کلی و از همه مهمتر بدون اشاره به نیازی که این شرکت به دنبال پاسخگوی و رفع آن است، صورت گرفته است. آیا یک شرکت بیمه باید به دنبال خدمات نوین و الگوهای جدید اجرایی باشد؟

سایر شرکتها : به منظور جلوگیری از اطاله کلام از ذکر جزئیات در مورد سایر شرکت های بیمه خودداری می کنیم با ذکر این نکته که در مورد این شرکت ها نیز وضعیت تفاوت چندانی با آنچه که در شرکت های مورد بحث گفته شد وجود ندارد و حتی به مراتب ضعیف تر و غیر دقیق تر از آن چیزی است که گفتیم.

با توجه به آنچه گفته شد دو نکته را درمی یابیم نکته اول، علی رغم آنکه در یک نگاه اول پاسخ به این سوال که "فعالیت ما چیست؟" ساده به نظر می رسد اما واقعیت چنین نیست  و از پیچیدگی  بسیاری برخوردار است.و نکته دوم اینکه شرکت های بیمه فعال در کشور علی رغم اهمیت بسیار زیاد این موضوع، توجه چندانی به آن نکرده و در مواردی نیز که توجه شده است دقت و تلاش کافی صورت نگرفته است. این موضوع پیامد هائی را برای سازمان های بیمه در پی دارد که در بحث بعدی به آن خواهیم پرداخت.

توجه: آنچه که در داخل گیومه به نقل از شرکتهای بیمه ذکر شده است عینا از وب سایت این شرکتها برداشت شده است.

..........................ادامه دارد.........................................عبدالله آستین

صنعت بیمه سال نو را به کلیه خوانندگان محترم خود تبریک می گوید و امیدوار است که سال جدید سالی پر بار و نکو برای صنعت بیمه کشور باشد.